Osoby

BEATA KONSTANCJA OD ŚW. JÓZEFA (KONSTANCJA Z MYSZKOWSKICH BUŻEŃSKA)

Urodziła się 14 lutego 1565 r. Była córką Zygmunta z Mirowa Myszkowskiego herbu Jastrzębiec (zm. 1577), starosty oświęcimskiego i zatorskiego, a także burgrabiego krakowskiego (1563-1565) oraz Beaty Przerębskiej, kasztelanki sieradzkiej. Jej wujem był biskup płocki i krakowski Piotr Myszkowski (1502-1591), zaś braćmi Piotr i Zygmunt Gonzaga Myszkowscy, którzy w 1601 r. utworzyli tzw. Ordynację Pińczowską. Została ochrzczona w zborze kalwińskim. W domu rodzinnym otrzymała staranne wykształcenie. Znała doskonale Pismo św. W wieku 17 lat (1582) została wydana za mąż za Piotra Bużeńskiego, (1559-1583), starostę brzeźnickiego i dobczyckiego, również kalwinistę. Z tego małżeństwa na świat przyszły dwie córki: pierworodna, która zmarła w niemowlęctwie oraz druga – Regina – wychowana przez krewnych męża oraz wydana w 1597 roku za mąż bez wiedzy matki za Hieronima Dembińskiego (zm. 1604). Konstancja z Myszkowskich Bużeńska w 1590 r. przeszła na katolicyzm. Pozostawała pod duchowym kierownictwem ks. Sebastiana Nuceryna (1565-1635), w latach 1611-1635 kaznodziei w katedrze wawelskiej, autora wydanego w 1608 r. dzieła Franciszka de Ribery pt. Żywot S. Teresy zakonu karmelitow…z włoskiego na polskie przełożony i skrócony (W Krakowie u Wdowy Jakuba Sibeneychera). Dzięki finansowemu wsparciu K. Bużeńskiej ks. S. Nuceryn odbył studia w Rzymie, a przed 1601 r. uzyskał doktorat z teologii. Współpracował ze swoją dobrodziejką w dziele sprowadzenia karmelitanek bosych do Polski, a 21 czerwca 1612 roku wygłosił kazanie w trakcie poświęcenia tymczasowej siedziby ich klasztoru w Krakowie pod wezwaniem Zwiastowania NMP. K. Bużeńska w latach 1601-1613 mieszkała przy krakowskim klasztorze św. Agnieszki na Stradomiu (tzw. „koletki”). W porozumieniu z obecnymi w Polsce od 1605 r. karmelitami bosymi w 1612 r. sprowadziła z Niderlandów Południowych do Krakowa założycielki pierwszego na ziemiach polskich klasztoru karmelitanek bosych. Wstąpiła do niego jednak dopiero 29 listopada 1618 roku i przyjęła imię Beaty Konstancji od św. Józefa. Z Krystyną od św. Michała (Christiną van Put) łączyła ją szczególna bliskość. W klasztorze nie pełniła żadnej eksponowanej funkcji, zajmowała się natomiast m.in. prowadzeniem księgi profesji, była także jedną z autorek najstarszych fragmentów kroniki klasztornej. Profesję zakonną na ręce Krystyny od św. Michała złożyła 1 grudnia 1619 r. Zmarła w Krakowie 14 maja 1627 roku.

ANNA OD JEZUSA (JADWIGA STOBIEŃSKA)

Urodziła się w 1593 r. w Górkach pod Krakowem, w rodzinie Benedykta Stobieńskiego i Małgorzaty z Chwitkowiców. Habit karmelitański otrzymała 14 września 1612 r. w krakowskim klasztorze pw. św. Marcina, przyjmując imię Anna od Jezusa. Rok później, 14 września 1613 r., złożyła profesję zakonną jako pierwsza Polka w polskim Karmelu. W 1617 r. powierzono jej urząd mistrzyni nowicjuszek, a w 1624 r. uczestniczyła w fundacji klasztoru karmelitanek bosych pw. św. Józefa w Lublinie, zostając jego pierwszą przeoryszą. Urząd ten sprawowała w latach 1624–1633, 1642–1645 oraz ponownie od 1648 r. aż do śmierci. Pełniła równocześnie obowiązki mistrzyni nowicjuszek. W latach 1634–1637 była przeoryszą klasztoru krakowskiego, gdzie także zajmowała się formacją nowicjuszek. Kolejnym ważnym przedsięwzięciem, w którym uczestniczyła, było przygotowanie drugiej fundacji karmelitanek bosych w Lublinie. Działalność Anny od Jezusa przypadła na okres licznych zagrożeń epidemicznych i niepokojów politycznych. Trzykrotnie musiała opuszczać Lublin wraz ze wspólnotą z powodu zagrożenia epidemią. Szczególnie trudne okazały się wydarzenia 1648 r., związane z wybuchem powstania kozackiego na Ukrainie. We wrześniu tego roku, jako przeorysza, wyprowadziła zakonnice z Lublina. Wspólnota udała się najpierw do Janowca, następnie do Warszawy, a ostatecznie do Budzisławia na Kujawach, gdzie schronienia udzielił jej Stanisław Kretkowski, brat Teresy Barbary od Najświętszego Sakramentu (Zadzikowej). Podczas pobytu w Budzisławiu stan zdrowia Anny od Jezusa znacznie się pogorszył. Zmarła 28 stycznia 1649 r. Jej ciało przewieziono do Lublina i pochowano w grobowcu pod kościołem pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Pozostawiła po sobie pisma o charakterze autobiograficznym i formacyjnym, w tym nauki dotyczące życia zakonnego, doskonalenia duchowego, praktykowania cnót i funkcjonowania wspólnoty. Jej teksty cieszyły się uznaniem wśród kolejnych pokoleń karmelitanek bosych i były przepisywane oraz wykorzystywane w formacji zakonnej.

KS. SEBASTIAN NUCERYN

Urodził się w 1565 r. w Skalbmierzu. Studiował na Akademii Krakowskiej, gdzie uzyskał stopień magistra sztuk wyzwolonych, a następnie kontynuował naukę w Rzymie, uzyskując doktorat z teologii. Początkowo pełnił funkcję kaznodziei w kolegiacie tarnowskiej, później został prefektem Seminarium Duchownego w Krakowie, oficjałem krakowskim oraz kanonikiem kolegiaty skalbmierskiej i sandomierskiej. Szczególne miejsce w jego działalności zajmowało kaznodziejstwo. W latach 1611–1635 był kaznodzieją katedry wawelskiej, zyskując opinię jednego z najwybitniejszych mówców swoich czasów. Jego talent kaznodziejski doceniał m.in. Szymon Starowolski, który określał go mianem ozdoby polskiego kaznodziejstwa. Nuceryn odegrał również istotną rolę w rozwoju karmelitańskiej duchowości na ziemiach polskich. Był związany z karmelitami bosymi i wspierał działania zmierzające do sprowadzenia karmelitanek bosych z Niderlandów do Krakowa w 1612 r. Pozostawał w bliskich relacjach z Konstancją Bużeńską, która przyczyniła się do umożliwienia mu odbycia studiów zagranicznych. Nuceryn interesował się duchowością św. Teresy od Jezusa i przyczynił się do upowszechnienia jej pism w Polsce. Przed śmiercią przekazał swój księgozbiór klasztorowi karmelitów bosych pw. św. Michała i św. Józefa w Krakowie. Zmarł w 1635 r. Jego działalność miała istotne znaczenie dla recepcji mistyki terezjańskiej oraz rozwoju duchowości karmelitańskiej w XVII-wiecznej Rzeczypospolitej.

MAGDALENA OD KRZYŻA (MAGDALENA HIPPOLITHÓWNA)

Urodziła się w 1591 r. w Krakowie w mieszczańskiej rodzinie Stanisława i Elżbiety Ratkowskiej. Początkowo zamierzała wstąpić do bernardynek, ostatecznie jednak wybrała karmelitanki bose, mimo sprzeciwu ojca. Habit zakonny otrzymała 18 października 1612 r., a profesję złożyła 31 października 1613 r. w Gręboszowie, dokąd wspólnota krakowska przeniosła się z powodu epidemii. Sześciokrotnie sprawowała urząd przeoryszy klasztoru pw. św. Marcina w Krakowie (1623–1626, 1630–1633, 1640–1643, 1646–1649, 1652–1655, 1655–1658). Wielokrotnie pełniła również obowiązki mistrzyni nowicjuszek. Była ceniona za pracowitość, gospodarność i znajomość zasad życia zakonnego. Obejmując w 1623 r. zarząd nad zadłużonym klasztorem, szybko doprowadziła do spłaty długów i poprawy sytuacji materialnej wspólnoty. Aktywnie uczestniczyła także w codziennych pracach klasztornych, nie stroniąc od najprostszych i najcięższych obowiązków. Jej postawę charakteryzowały pokora, sumienność i przywiązanie do zakonnej obserwancji. Jej przełożeństwo przypadło na okres licznych trudności, związanych m.in. z epidemiami, konfliktami z innymi wspólnotami zakonnymi oraz najazdem szwedzkim. W 1655 r., w obliczu zagrożenia Krakowa, wyprowadziła zakonnice z miasta. Wspólnota przebywała kolejno w Gliwicach, Pradze i Siedlcu, skąd powróciła do Krakowa 2 maja 1658 r. Czternaście dni później Magdalena od Krzyża po raz ostatni złożyła urząd przeoryszy. Zmarła 7 lipca 1662 r. w Krakowie.

KONSTANCJA OD ŚW. KAROLA (ANNA OCIECKA)

Urodziła się w 1595 r. jako córka Jana i Anny z Laskowskich. W dzieciństwie, mając dwanaście lat, została powierzona opiece klasztornej, a później wychowywała się na dworze Konstancji Bużeńskiej. Dzięki kontaktom z nią zetknęła się ze środowiskiem karmelitanek bosych i poznała zasady ich życia. Do zakonu wstąpiła w grudniu 1613 r., otrzymując habit w Gręboszowie, gdzie siostry przebywały wówczas z powodu epidemii. Śluby zakonne złożyła 6 stycznia 1615 r. W 1633 r. powierzono jej kierowanie krakowskim klasztorem pw. św. Marcina. Funkcję przeoryszy pełniła jednak tylko przez część kadencji, ponieważ w związku z przyjęciem do nowicjatu bawarskiej księżniczki Marii Klary von Wittelsbach ustąpiła ze stanowiska. Przełożeni zakonni uznali bowiem, że formacja nowicjuszki wymaga powierzenia wspólnoty bardziej doświadczonej przeoryszy. Konstancja ponownie objęła urząd w 1643 r. i sprawowała go do 1646 r. Ważnym wydarzeniem z tego okresu była konsekracja kościoła św. Marcina, przeprowadzona 24 kwietnia 1644 r. przez biskupa Piotra Gembickiego. Podczas sprawowania urzędu przełożonej szczególną uwagę poświęcała opiece nad chorymi zakonnicami. Nie ograniczała się do organizowania pomocy, lecz sama uczestniczyła w pielęgnacji współsióstr, troszcząc się o ich potrzeby i towarzysząc im w chorobie. Jej sposób kierowania wspólnotą opierał się na łagodności, pokorze i osobistym przykładzie. W 1655 r., w obliczu najazdu szwedzkiego, opuściła wraz z pozostałymi karmelitankami Kraków i udała się do Pragi. Trudności związane z podróżą oraz słaby stan zdrowia przyczyniły się do jej śmierci 1 lutego 1656 r. Została pochowana w grobowcu klasztoru karmelitów bosych w Pradze.

TERESA OD WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH (GRYZELDA ZEBRZYDOWSKA)

Urodziła się w 1590 r. Była córką Mikołaja Zebrzydowskiego, wojewody krakowskiego, oraz Doroty z Herburtów. Do zakonu karmelitanek bosych wstąpiła po śmierci matki. Przed rozpoczęciem życia zakonnego mieszkała u swojego brata Jana w Lanckoronie, gdzie często odwiedzała dróżki kalwaryjskie. Habit karmelitański przyjęła 1 listopada 1614 r., natomiast profesję zakonną złożyła 8 listopada 1615 r. Jej rodzina wspierała rozwój krakowskiego Karmelu, a ojciec Gryzeldy przyczynił się do pozyskania przez zakonnice kościoła pw. św. Marcina i odpowiedniej siedziby klasztornej. Życie zakonne Teresy od Wszystkich Świętych przebiegało pod znakiem licznych prób i doświadczeń. Już podczas nowicjatu była poddawana szczególnie wymagającej formacji, a trudności i próby posłuszeństwa towarzyszyły jej również w późniejszych latach. Wspólnota darzyła ją zaufaniem, powierzając jej najpierw dwukrotnie obowiązki podprzeoryszy, a następnie urząd przeoryszy, który sprawowała w latach 1627–1630. Szczególnym rysem jej życia była troska o współsiostry, zwłaszcza te, które wymagały stałej opieki. Przez czternaście lat pielęgnowała ciężko chorą zakonnicę, osobiście zajmując się jej codziennymi potrzebami, pomagając jej w poruszaniu się, posiłkach i uczestnictwie w modlitwach wspólnotowych. Nie rezygnowała z tych obowiązków nawet wówczas, gdy pełniła funkcję przełożonej, wykonując je dyskretnie i bez zwracania na siebie uwagi. W kwietniu 1652 r., z powodu szerzącej się epidemii, opuściła wraz z krakowską wspólnotą klasztor i udała się do Kielc, gdzie karmelitanki znalazły schronienie w pałacu biskupim. Tam też zmarła 29 maja 1652 r. Po uroczystościach żałobnych zarządzonych przez biskupa Piotra Gembickiego jej ciało przewieziono do Krakowa i złożono w klasztornym grobowcu.

Osoby

Aktualności

Cykl wykładów upowszechniających wyniki badań nad biografią Krystyny od św. Michała

O zwierzętach w kulturze zakonnej

Biogram Krystyny od św. Michała (Christiny van Put) dostępny w Wikipedii

300 lat obecności karmelitanek bosych w Krakowie na Wesołej